Algemeen

De financiële huishouding van een gemeente werkt in de basis zoals iedere andere financiële huishouding. Naast de jaarlijkse baten en lasten die in de exploitatie staan, kunnen we voor aanvullende (incidentele) lasten geld uit reserves halen. Via de balans en de exploitatierekening verkrijgen we snel inzicht in de financiën van West Betuwe.

In deze jaarrekening legt het college voor verantwoording af over de 5 programma's die sinds de begroting 2024 zijn geïntroduceerd. In de balans komt de verhouding tussen de bezittingen (activa) en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden) tot uitdrukking.

In de exploitatierekening maken we duidelijk welke inkomsten de gemeente heeft en waar het geld aan wordt uitgegeven. Het jaarrekeningresultaat is het saldo van de inkomsten en uitgaven in dat jaar en de verrekening met de reserves. Het saldo van inkomsten en uitgaven voor verrekening met reserves geeft aan of we per saldo middelen aan het eigen vermogen kunnen toevoegen (bij een positief saldo), of dat we middelen aan het eigen vermogen moeten onttrekken (bij een negatief saldo).

Gerealiseerd resultaat

Het bruto jaarrekeningresultaat 2025 bedraagt afgerond 8.758.800 euro positief. Dit resultaat bestaat uit twee onderdelen, namelijk het positieve resultaat uit de reguliere activiteiten van 7.268.100 euro en het positieve resultaat uit de grondexploitatie van 1.490.700 euro.

Het positieve resultaat uit de reguliere activiteiten is onder meer een gevolg van werkzaamheden die de jaargrens overschrijden. Deze activiteiten hebben een langere doorlooptijd dan één begrotingsjaar. Een deel van betreffende werkzaamheden voeren we in 2026 uit. De hiervoor beschikbare budgetten hevelen we met uw goedkeuring over naar 2026. De overhevelingen bedragen afgerond in totaal 593.300 euro, hetgeen in mindering komt op het bruto resultaat. Daarnaast stellen we voor om de ontvangen bijdrage van 854.000 voor de stimulering woningbouw te reserveren in de bestemmingsreserve Wonen.

De resultaten uit de grondexploitatie zijn conjunctuurgevoelig, hetgeen een belangrijke reden is dat we hiervoor een Algemene reserve grondexploitatie aan houden. In de begroting 2025 was overigens rekening gehouden met een negatief resultaat van 309.000 euro in verband met de geraamde toevoegingen aan verschillende verlieslatende complexen. Met uw goedkeuring voegen we het voordeliger resultaat van 1.799.800 euro aan deze reserve.

Na de budgetoverhevelingen, de reservering van de stimulering woningbouw en de boeking van het resultaat uit de grondexploitatie ten gunste van de daarvoor bestemde reserve resteert een netto resultaat van 5.511.900 euro. Bij de decemberwijziging 2025 verwachtten we een positief resultaat van 4.624.100 euro (waarvan negatief 309.000 euro voor de verliesvoorzieningen van de grondexploitatie). Het uiteindelijke resultaat is dus 887.800 euro voordeliger dan verwacht. In de paragraaf Bedrijfsvoering – Rechtmatigheidsverantwoording benoemen we het leerpunt voor 2026 en hoe we er mee om gaan.

Budgetoverhevelingen
Zoals hiervoor al aangegeven zijn nog niet alle werkzaamheden uitgevoerd in 2025. Via de resultaatbestemming bij de jaarrekening stellen we voor om deze budgetten, bovenop de reeds bij de decemberwijziging 2025 overgehevelde budgetten, over te hevelen naar 2026.

Toelichting budgetoverhevelingen
Voor een uitgebreide toelichting op de budgetoverhevelingen verwijzen we naar het hoofdstuk "Toelichting op de financiële afwijkingen" in de jaarrekening.

Belangrijkste overige verschillen
 Hieronder geven we een overzicht van de grootste afwijkingen ten opzichte van de decemberwijziging 2025. Het aantal kleine verschillen (kleiner dan 50.000 euro) ligt ruim boven de 50 stuks, waardoor de totale som van kleine verschillen per saldo aanzienlijk is.Voor een uitgebreide analyse per programma verwijzen wij u naar het hoofdstuk " Toelichting op de financiële afwijkingen" in de jaarrekening.

Financieel resultaat vanuit baten en lasten
In onderstaande tabel ziet u het overzicht van de opbouw van het resultaat vanuit de baten, lasten en mutaties reserves. In de kolom begroot na wijziging staat het bedrag van het verwachte resultaat bij de decemberwijziging 2025 van 4.624.100 euro positief. Het definitieve resultaat van de jaarrekening exclusief de resultaatbestemming (via raadsvoorstel jaarstukken 2025) is 8.758.900 euro positief.

Afwijkingen per programma
Om een goed beeld te krijgen van de oorzaak van afwijkingen laat de volgende tabel zien binnen welke programma’s verschillen optreden en hoe groot die verschillen zijn ten opzichte van de laatste vastgestelde begrotingswijziging (decemberwijziging 2025).

Structureel resultaat
Door het opnemen van een tabel met het structureel resultaat wordt een onderbouwing gegeven van het structurele begrotingsevenwicht. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Van een structureel begrotingsevenwicht is sprake als structurele lasten in de begroting worden afgedekt door structurele baten. Met deze tabel wordt aangegeven in hoeverre het jaarrekeningresultaat van 2025 is samengesteld uit incidentele baten en lasten.
Het effect van de incidentele baten en lasten op het resultaat is als volgt:

Een overzicht van de incidentele baten en lasten is opgenomen hoofdstuk 1.5 Overzicht incidentele baten en lasten in de jaarrekening.
Bij het opstellen van de tabel incidentele baten en lasten zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

• Het betreft baten en lasten die zich voordoen in de begroting en/of de jaarrekening.
• Het betreft baten en lasten opgenomen met een drempel vanaf 50.000 euro.
• Het betreft baten en lasten die zich maximaal drie jaar voordoen of waarvan de eindigheid vastligt als gevolg van een raadsbesluit of toekenningsbesluit.
• Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves zijn in beginsel incidenteel van aard. Een uitzondering vormen de bestemmingsreserves voor de (gedeeltelijke) dekking van kapitaallasten die als structureel worden gerekend. Ook de systeemreserves voor de beheerplannen worden als structureel gerekend.