Verbonden partijen

Het is gewenst dat in de programmabegroting en in de jaarstukken aandacht wordt besteed aan rechtspersonen waarmee de gemeente een bestuurlijke en financiële band heeft, vanwege de bestuurlijke, beleidsmatige en financiële belangen en de mogelijke risico’s. Het gaat daarbij om deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen (samenwerkingsverbanden) en overige samenwerkingsvormen, bijvoorbeeld stichtingen en verenigingen. We rapporteren alleen over partijen waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft, dus niet over alle partijen waarmee de gemeente op de een of andere manier is verbonden. Over partijen waarin de gemeente West Betuwe alleen een financieel belang heeft, wordt in deze paragraaf dus niet gerapporteerd.
Er is een bestuurlijk belang als er zeggenschap is door stemrecht of als de gemeente wordt vertegenwoordigd in het bestuur van de betreffende organisatie. Er is een financieel belang een bedrag dat is gegeven niet is te verhalen bij een faillissement of als er financiële aansprakelijkheid bestaat als de betreffende partij haar verplichtingen niet nakomt (volgens artikel 1 van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten).

De gemeenteraad kan op verbonden partijen toezicht uitoefenen met toezichtsarrangementen. De gemeenteraad houdt toezicht op verbonden partijen op basis van drie verschillende toezichtsarrangementen. Deze arrangementen nemen in zwaarte toe. Hoe groter het bestuurlijke en/of financiële risico, hoe meer toezichtsinstrumenten de gemeenteraad kan inzetten.
Op hoofdlijnen wordt per verbonden partij gerapporteerd over wat zich heeft afgespeeld. Bij verbonden partijen die in arrangement 2 vallen, wordt ook gerapporteerd over de managementrapportages (bestuursrapportages), voor zover de betreffende verbonden partij die opstelt. Bij verbonden partijen die in arrangement 3 vallen, wordt daarnaast ook gerapporteerd over wat er in de AB-vergaderingen is besloten. Daarnaast heeft de gemeenteraad een drietal moties aangenomen in 2019 voor

• meer grip op samenwerkingsverbanden,
• betere informatievoorziening,
• meer transparantie en afstemming van de agenda’s.

Zo wordt er inmiddels sneller informatie over vergaderingen openbaar gemaakt en is er een informatieprotocol om processen te stroomlijnen. Binnen de organisatie is een intervisietraject opgestart om de sturing op regie- en contractmanagement te versterken. In 2021 is het rapport ‘Storten en tekorten’ opgeleverd in opdracht van de acht gemeenteraden. De gemeenteraden zijn een gezamenlijk traject gestart om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. De gemeenteraad van West Betuwe stemde op 29 november 2022 in met het plan van aanpak regionale samenwerking Regio Rivierenland. Ook is de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen in 2022 in werking getreden. In 2024 zijn alle gemeenschappelijke regelingen hierop aangepast.

Risicoprofielen van verbonden partijen
De verbonden partijen van de gemeente West Betuwe lopen sterk uiteen in (financiële) omvang en vorm. Hierdoor variëren de bestuurlijke en financiële belangen en ook de risico’s. Als de begroting wordt opgesteld, wordt het risicoprofiel van een verbonden partij ingeschat. Door aan verbonden partijen met een hoog risicoprofiel extra aandacht te geven, kan de gemeente de kansen en bedreigingen bij deze verbonden partijen op tijd signaleren en daar gepast op reageren.

Het risicoprofiel van een verbonden partij is op actuele bestuurlijke en financiële risico’s gebaseerd. Het komt tot stand op basis van een risicoanalyse. Hoe groter het bestuurlijke of financiële risico, hoe intensiever de sturing op de verbonden partij. Gevolg daarvan is ook dat de gemeenteraad in verhouding meer informatie krijgt over een verbonden partij met een hoog bestuurlijk of financieel risico. Op basis van de financiële gegevens wordt de risico-indeling als volgt weergegeven:

Toezichtsregime gemeenschappelijke regelingen:

Betrokkenheid bij gemeenschappelijke regelingen maakt de afstand kleiner en maakt het werkterrein bekender.
Op hoofdlijnen wordt per gemeenschappelijke regeling met een kwartaalrapportage gerapporteerd over wat er zich heeft afgespeeld. Afhankelijk van het gekozen toezichtsarrangement wordt deze rapportage uitgebreider.

Per gemeenschappelijke regeling wordt het volgende toezichtsarrangement toegepast.