In het Besluit begroting en verantwoording is het volgende bepaald: In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing moet een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen worden opgenomen. De kengetallen worden meerjarig gepresenteerd. Naast de kengetallen wordt een beoordeling opgenomen van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Vanaf dit jaarverslag publiceren we de kengetallen afgerond op hele cijfers. De vergelijkende cijfers pasten we hierop aan.
Jaarrekening 2025 | verloop van de kengetallen | ||
|---|---|---|---|
Kengetallen | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 |
netto schuldquote | 49% | 88% | 57% |
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 42% | 81% | 49% |
solvabiliteitsratio | 44% | 34% | 44% |
structurele exploitatieruimte | 2,5% | 0,9% | 6,2% |
grondexploitatie | 19% | 20% | 20% |
belastingcapaciteit | 141% | 139% | 133% |
De provincie Gelderland gebruikt een classificering in drie categorieën bij de beoordeling van de kengetallen. Daarbij is categorie A het minst risicovol en categorie C het meest risicovol. Per kengetal voor de jaarrekening 2025 gaan wij dieper in op de vergelijking met deze classificatie. Bij de beoordeling van de begroting publiceert de provincie ook het ‘Gelderse gemiddelde’ van alle kengetallen. Zo kunnen wij het kengetal van West Betuwe daarmee vergelijken.
Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote
De netto schuldquote geeft de netto-schuldweer als aandeel van de totale inkomsten. Dit kengetal geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting: hoe hoger de schuld, hoe meer kapitaallasten er zijn (rente en aflossing). Daardoor wordt een begroting minder flexibel. Volgens de classificatie van de provincie is tussen 90 procent en 130 procent sprake van een enigszins risicovolle score, een getal <90% geeft een minst risicovolle score. Voor 2025 heeft West Betuwe de categorie 'minst risicovol' behaald. De begrote investeringen zijn maar gedeeltelijk gerealiseerd, daarom trokken we ook minder leningen aan en nam de schuldquote beperkt toe ten opzichte van de jaarrekening 2024.
De gecorrigeerde netto schuldquote geeft hetzelfde beeld.
Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Een solvabiliteitsratio onder de 20 procent ziet de provincie als meest risicovol; een ratio van 50 procent en hoger is het minst risicovol. West Betuwe scoort in de jaarrekening 2025 de classificatie B, wat een enigszins risicovolle score betekent.
Structurele exploitatieruimte
Het kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte is binnen de vastgestelde begroting. Ook geeft het aan of de gemeente structurele tegenvallers op kan vangen en of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Een positieve begroting én meerjarenraming ziet de provincie als minst risicovol. De kengetallen voor West Betuwe komen boven deze norm uit en krijgen daarom een ruime voldoende.
Grondexploitatie
Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. De provincie deelt een uitkomst >35 procent in als meest risicovol. Over de uitkomsten van dit kengetal kunnen we zeggen dat de grondexploitatie van West Betuwe enigszins risicovol is. In vergelijking met de kengetallen bij de jaarrekening 2024 is er niet veel veranderd.
Belastingcapaciteit
Om dit kengetal te berekenen worden de woonlasten voor een gezin bij een gemiddelde WOZ-waarde afgezet tegen het landelijk gemiddelde voor een gezin in het voorafgaande begrotingsjaar. De uitkomsten van dit kengetal laten zien dat de gemiddelde woonlasten in West Betuwe boven het landelijk gemiddelde liggen. De provinciale classificatie C bevestigt dit beeld. In de begroting 2025 is rekening gehouden met de cijfers over 2024, terwijl bij de jaarrekening 2025 rekening is gehouden met de cijfers over 2025. Het hogere percentage vergeleken met de begroting komt doordat de gemiddelde aanslag voor de woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) in 2025 sterker is gestegen dan gemiddeld in Nederland (8,9 procent lokaal ten opzichte van 5,9 procent landelijk). De gemiddelde OZB-aanslag is gestegen met 4,0%, maar de stijging van de rioolheffing en afvalstoffenheffing waren aanzienlijk hoger met respectievelijk 10,8 en 13,7 procent.
Beoordeling financieel beeld in samenhang met de kengetallen
De kengetallen van deze jaarrekening laten zien dat de financiële positie van West Betuwe verbeterd is ten opzichte van de begroting 2025. Zowel de netto-schuldquote als de solvabiliteit vallen in de provinciale categorie 'minst risicovol'. Dat komt vooral door achterblijvende investeringen. Daardoor trokken we beperkt externe financiering aan. Bij de grondexploitatie zijn er positieve ontwikkelingen en het kengetal scoort in de categorie 'enigszins risicovol'. Er zijn weinig mogelijkheden om de lokale lasten verder te verhogen. De begroting laat het ook niet toe om deze lasten te verlagen.